Kiedy kilka miesięcy temu we Wrocławiu dyskutowano o nadaniu nazwy "Bulwar rotmistrza Witolda Pileckiego" odcinkowi Promenady Staromiejskiej przy pl. Wolności, napisałem notkę o polityce historycznej. Postawiłem w niej tezę, że należy "prowadzić politykę historyczną w sposób kompetentny, z jak największą ilością osób, organizacji i instytucji, w celu upowszechniania wspólnych nam wszystkim narracji historycznych. Wspomniana wspólnota zakładać powinna koordynację i kompromis". Teza ta została przez niektórych zinterpretowana jako zaproszenie do swoistego "merkantylizmu idei": skoro wy macie swojego "Pileckiego", to my mamy swojego "Kuronia". Skoro wy macie swoje "muzeum ziem zachodnich", to my będziemy mieć swoje "muzeum współczesne".

Oczywiście, mniejsza o nazwiska czy nazwy. Wspomniany "merkantylizm" pokazywał raczej pewną prawidłowość myślenia o polityce historycznej. W skrócie, polega ona na założeniu, że interes publiczny (w tym przypadku: afirmowanie tożsamości i osiągnięć cywilizacyjnych) jest sumą interesów jednostkowych, czyli zbiorem poszczególnych punktów widzenia różnych grup politycznych czy środowisk intelektualnych.

Właśnie wróciłem z urlopu na Kaszubach i przyznam, że pozostaję pod wrażeniem sposobu prowadzenia "spraw kaszubskich" przez Kaszubów. Jest oczywiste, że moje spostrzeżenia to raczej wrażenia turysty, niż badania socjologiczne. Wydaje mi się jednak, że stać się one mogą przyczynkiem do lepszego zrozumienia naszych dolnośląskich problemów z polityką historyczną.

Wszystkie przewagi Kaszubów wynikają z łączącej ich wspólnoty kultury i historii oraz przekonania, że miejsce, w którym żyją jest ich "miejscem pod słońcem". Kaszubi wytworzyli modę na "kaszubskość". Nawet inni mieszkańcy Pomorza uznają za stosowne mówić "jo" zamiast "tak" i uczyć się podstawowych zwrotów w języku kaszubskim. Inwestują w swoją tożsamość budując kaszubskie media. Od kilku dobrych lat istnieje kaszubskie radio. Od kilku miesięcy organizowana jest kaszubska telewizja. W kościołach odprawiane są msze po kaszubsku.

Po drugie, zakorzenienie Kaszubów powoduje ich silną integrację. Nasz gospodarz, na warunki wrocławskie – prosty cieśla, znał osobiście wójtów wszystkich pobliskich gmin, właścicieli sklepów i restauracji, także Kaszubów. To „cywilizuje” relacje władzy z obywatelami, bowiem jedni i drudzy wiedzą, że świat nie toczy się kadencyjnie.

Po trzecie, Kaszubom udała się rzecz, wydawałoby się, niewykonalna. To oni „kolonizują” partie polityczne (szczególnie jedną partię rządzącą), instytucje publiczne, naukowe i kulturalne, a nie odwrotnie. Dzięki temu, posiadają realny wpływ na swoje sprawy i trzeba przyznać – są w tym bardzo skuteczni.

I, last but not least, uczynili ze swojej historii i dziedzictwa cywilizacyjnego atrakcję turystyczną. Czyli, umieścili swoją "politykę historyczną" w sferze kultury masowej. W związku z tym stała się ona szeroko akceptowalna społecznie i poprzez to - ważna z ogólnego punktu widzenia.

Zastanawiam się tylko, czy to wszystko jest możliwe na Dolnym Śląsku...