Jeden z moich znajomych - profesor fizyki z Uniwersytetu Wrocławskiego zapytał mnie kiedyś: - "Jak to jest możliwe, że mamy w Polsce setki, jeżeli nie tysiące uczonych zajmujących się organizacją i zarządzaniem, dziesiątki tysięcy absolwentów i studentów tego kierunku, a wszystko wokół nas wydaje się być tak słabo zorganizowane?"

Pytanie to przypomniało mi się ostatnio przy okazji uchwalania budżetów przez róźne dolnośląskie samorządy. Teoretycznie, proces tworzenia planów finansowych w biznesie i instytucjach publicznych jest do siebie podobny. Podstawowym zadaniem jest zrównoważenie przychodów (dochodów) i kosztów. Ciekawe jednak, że to, co w biznesie służy do obniżania kosztów fukcjonowania, w instytucjach publicznych często jest alibi do powiększania deficytu. Mam tu na myśli fundusze UE i możliwość zaciągania kredytów przez spółki komunalne na realizacje zadań samorządów.

Przedsiębiorcy kalkulują w następujący sposób: "Po co mam wydawać na zakup jakiejś maszyny własne pieniądze, skoro mogę dostać dofinansowanie z Unii i tylko dołożyć jakiś procent wkładu własnego." W ten sposób obniżają koszty funkcjonowania własnego biznesu. W samorządach zaś często się słyszy: "Musimy powiększyć deficyt budżetowy, żeby mieć pieniądze na wkład własny do realizacji inwestycji współfinansowanych ze środków UE".

W biznesie spółki powołuje się do realizacji określonych projektów, których celem jest zwiększenie przychodów całej grupy. Dla przykładu: jesteśmy producentami chleba, ale wiemy, że Internet to przyszłość. Powołujemy więc spółkę zajmującą się Internetem, ale chleb pieczemy nadal. Dzięki takiej operacji sprzedajemy jednocześnie, i chleb, i Internet. Czyli, mamy przychody z różnych źródeł.

W sferze publicznej, jak pokazują ostatnie lata, spółki powołuje się po to, żeby mogły one zaciągnąć kredyt na realizację jakiegoś zadania. Gdy kredyt zaciąga samorząd, staje się on częścią budżetu i wpisuje się go do rubryki " Zadłużenie". Ten sam kredyt zaciągnięty przez spółkę budżetu nie obciąża, choć samorząd i tak będzie go musiał potem spłacać. To, jak się zdaje jest "nowoczesna polityka budżetowa".

Milton Friedman wskazuje na cztery sposoby wydawania pieniędzy: 1) własne pieniądze wydajemy na własne potrzeby, 2) własne pieniądze wydajemy na cudze potrzeby, 3) cudze pieniądze wydajemy na własne potrzeby, 4) cudze pieniądze wydajemy na cudze potrzeby.

Przyznam, że nie jestem w stanie wskazać, który ze sposobów jest adekwatny do zjawisk o jakich napisałem :-)